Sunny California

Pat stuurde zojuist een berichtje. Ze is weer terug in Californië, waar de zon lekker schijnt en ze geen last heeft van winterse taferelen. Dat was enkele weken geleden wel anders, toen ze bijna een week lang iedere dag door de kou en sneeuw moest ploeteren om op onze werkkamer onderzoek te kunnen doen.
Dat was voor de tweede keer: de eerste keer was in augustus vorig jaar. De afgelopen keer had ze ook een architectuurstudent meegenomen die de resultaten van haar eerste bezoek kwam controleren.
Regelmatig bezoeken gerenommeerde onderzoekers, van universiteiten of privépersonen, dit museum om collectiestukken te bestuderen. Pat Seed bestudeerde wel een heel bijzonder stuk: de Mercator atlas uit 1569. Hiervan zijn er slechts drie in de hele wereld bewaard gebleven. Eén zwart-wit exemplaar in Basel, een incomplete in Londen en een gekleurde in ons museum. Er was er nog een vierde, maar deze lag tijdens de Tweede Wereldoorlog in Dresden en is door het oorlogsgeweld verloren gegaan.
De Mercatoratlas is de eerste atlas waarop de wereld - zoals die toen bekend was - op de door hem beroemd geworden projectiemethode, staat afgebeeld. Een projectiemethode voor land en zeekaarten die tot op de dag van vandaag gebruikt wordt.
Pat, historicus en gewapend met een enorme schuifmaat (hoe heeft ze die ooit door de douane op Schiphol gekregen?) en veel kennis en een flinke dosis humor, heeft bekeken hoe de verschillende onderdelen van de atlas door Mercator zijn uitgewerkt en hoe deze passen in het geheel van het dunne boekwerk. Ondanks de vele gesprekken met haar, is mij de precieze vraagstelling niet duidelijk geworden. Maar goed, als een van de weinige onderzoekers is ze terug gegaan naar de bron, waardoor ze de wetenschappelijke ruis die in de loop der decennia was ontstaan over de atlas heeft omzeilt en mogelijk haarscherpe analyses weet te maken en nauwkeurige conclusies weet te trekken. Wat de conclusie van haar onderzoek is, ook dat zou ik niet weten. Ik wacht daarom met belangstelling en plezier het artikel af over het mysterie van 'onze' beroemde Mercatoratlas. Het zal een dezer maanden wel ergens in een cartografische tijdschrift verschijnen. Of op haar website: neem maar alvast een kijkje op http://www.hnet.uci.edu/history/faculty/seed/

Het begin van een model met Chinese casco's

De kogel is door de kerk. Vorige week dinsdag is dat gebeurd. Een kleine groep mannen - ja, het is niet anders - heeft besloten geld te stoppen in een modelbouwproject dat een toch wel vreemde naam draagt: "Chinese casco's". Als het slaagt wordt het de grootste opdracht ooit die het museum heeft verstrekt aan een externe modelbouwer.
Waar gaat dit nu over?
Het museum is de afgelopen tijd bezig het verzamelbeleid de actualiseren. Eén onderdeel daarvan betreft de binnenvaart. We hebben een rijke verzameling scheepsmodellen van binnenvaartschepen, maar de afgelopen dertig jaar is ondervertegenwoordigd. Of anders gezegd: we hebben er te weinig over. En het is de hoogste tijd om hier iets aan te doen, ziehier: de 'Chinese casco's'.
Al sinds de jaren tachtig laten Nederlandse scheepsbouwers rompen van binnenvaartschepen, coasters en duwbakken in het buitenland bouwen. Eerst in Duitsland, daarna in onder meer Polen, Tsjechië, Roemenië en China. Het daar laten bouwen van de rompen is stukken goedkoper dan in Nederland. Het weegt op tegen de transportkosten, zelfs als de rompen uit China moeten komen.
Nu is China hierbij een bijzonder geval. Rompen gebouwd in Europese landen vinden via de Europese waterwegen een voor een hun weg naar de afbouwwerf in Nederland. Maar die uit China worden met ongeveer twintig stuks tegelijk in een keer op een ponton geladen en door een sleepboot in ongeveer drie maanden tijd naar Nederland gesleept. Overal waar het gevaarte passeert trekt het de aandacht.
Ook wij willen een dergelijk transport de aandacht geven die het verdient. Omdat het er indrukwekkend uitziet - dat zeker, maar vooral omdat er een interessante wereld van globalisering, Nederlandse scheepsbouw, internationale handelsbetrekkingen en Europees vervoer over water in vertegenwoordigd is. Die moderne wereld hoort hier ook thuis, want het maakt de rijke binnenvaartgeschiedenis in het museum verder compleet.
Over een jaar is het model te zien.